Huấn Hoa Hồng nói không kêu gọi từ thiện: Chỉ là đi xin tiền giúp đỡ bà con thôi

Luật sư nói rõ: Gọi là “xin tiền” hay “kêu gọi từ thiện”, nếu bản chất là vận động đóng góp vẫn phải minh bạch

Việc một cá nhân gọi hoạt động vận động tiền hỗ trợ đồng bào vùng thiên tai là “xin tiền” thay vì “kêu gọi từ thiện” không làm thay đổi nghĩa vụ pháp lý nếu bản chất vẫn là huy động, tiếp nhận và phân phối tiền hoặc hiện vật từ cộng đồng.

Đây là phân tích của luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty Luật Minh Bạch, khi trao đổi về hoạt động vận động hỗ trợ người dân gặp khó khăn do thiên tai.

Pháp luật căn cứ vào bản chất, không chỉ dựa vào tên gọi

Trước khi Cơ quan CSĐT thực hiện lệnh khám xét, Bùi Xuân Huấn, còn được biết đến với tên Huấn Hoa Hồng, từng nhiều lần nói trong các buổi livestream rằng mình không “kêu gọi từ thiện” mà chỉ “xin tiền” cộng đồng mạng để hỗ trợ bà con bị ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ lụt.

Tuy nhiên, theo luật sư Trần Tuấn Anh, pháp luật không điều chỉnh hoạt động dựa đơn thuần vào cách một cá nhân gọi tên.

Nếu một người đứng ra vận động cộng đồng đóng góp tiền hoặc hiện vật với mục đích hỗ trợ những người gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn hoặc hoàn cảnh đặc biệt thì về bản chất đây vẫn là hoạt động vận động nguồn đóng góp để thực hiện mục đích hỗ trợ.

Theo luật sư, trường hợp này phải tuân thủ các quy định liên quan tại Nghị định 93/2021/NĐ-CP.

Cụ thể, cá nhân vận động phải công khai mục đích, phạm vi, phương thức vận động, tài khoản tiếp nhận tiền, địa điểm tiếp nhận hiện vật và thời gian thực hiện việc phân phối.

Người vận động cũng phải thông báo bằng văn bản đến UBND cấp xã nơi cư trú để phục vụ việc theo dõi, giám sát.

Tiền quyên góp phải được quản lý và công khai

Theo phân tích của luật sư, cá nhân thực hiện vận động còn có trách nhiệm mở tài khoản riêng cho từng cuộc vận động để tiếp nhận và quản lý nguồn tiền đóng góp.

Đối với hiện vật, cần bố trí địa điểm phù hợp để tiếp nhận và bảo quản. Khi người đóng góp yêu cầu, phải lập biên nhận.

Việc tiếp nhận cũng phải chấm dứt khi hết thời gian đã cam kết. Sau khi kết thúc, cá nhân vận động phải thông báo cho ngân hàng nơi mở tài khoản về việc dừng tiếp nhận đóng góp.

Như vậy, dù sử dụng các cách gọi như “xin tiền”, “xin hỗ trợ”, “quyên góp” hay “kêu gọi ủng hộ”, nếu mục đích thực tế vẫn là huy động nguồn lực từ cộng đồng để làm từ thiện thì các nghĩa vụ về công khai, minh bạch và quản lý nguồn đóng góp vẫn được đặt ra.

Có cần thông báo với chính quyền địa phương khi trao hỗ trợ?

Trước đó, đại diện UBND xã Mường Than, tỉnh Lai Châu, cho biết vào khoảng cuối tháng 7, đoàn từ thiện của Huấn Hoa Hồng từng đến địa phương trao 24 bồn chứa nước cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Theo địa phương, tiền không được tiếp nhận từ đoàn của Huấn Hoa Hồng và chính quyền cũng không có danh sách những hộ trực tiếp nhận hỗ trợ.

Về vấn đề này, luật sư Trần Tuấn Anh cho rằng việc không phối hợp với chính quyền địa phương chưa đồng nghĩa với việc đương nhiên vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, theo khoản 1 Điều 17 Nghị định 93/2021/NĐ-CP, trong quá trình phân phối tiền, hàng cứu trợ, cá nhân có trách nhiệm thông báo cho UBND cấp xã nơi tiếp nhận hỗ trợ để phục vụ công tác theo dõi và giám sát.

Việc phối hợp với chính quyền địa phương được đánh giá là cần thiết nhằm xác định đúng đối tượng cần hỗ trợ, hạn chế bỏ sót người dân và tăng tính minh bạch trong quá trình phân phối.

Những hành vi nào bị nghiêm cấm?

Luật sư cũng lưu ý Nghị định 93/2021/NĐ-CP nghiêm cấm việc báo cáo, cung cấp thông tin sai sự thật; chiếm đoạt, phân phối hoặc sử dụng nguồn đóng góp sai mục đích, sai đối tượng, không đúng thời gian.

Ngoài ra, việc lợi dụng hoạt động từ thiện để trục lợi hoặc thực hiện những hành vi gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự cũng bị nghiêm cấm.

Trong trường hợp một cá nhân lợi dụng việc vận động từ thiện để gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc sử dụng tiền ủng hộ sai mục đích để trục lợi, tùy tính chất và mức độ, hành vi có thể bị xử lý theo quy định pháp luật, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Điểm quan trọng được luật sư nhấn mạnh là cách gọi “xin tiền” hay “kêu gọi từ thiện” không quyết định bản chất pháp lý của hoạt động. Điều quan trọng là nguồn tiền được vận động như thế nào, mục đích ra sao, được quản lý và phân phối có đúng quy định hay không.

Những quy định này nhằm bảo đảm nguồn đóng góp của cộng đồng được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và hạn chế nguy cơ xảy ra sai phạm trong quá trình cứu trợ.